Het IGZ rapport 'Zorg voor vrijheid: terugdringen van vrijheidsbeperkende maatregelen kán en moet' is gisteren uitgekomen.
Op basis van een onderzoek onder 86 afdelingen (55 PG, 31 verst. geh.) publiceerden zij hun bevindingen. En die zijn niet bepaald altijd mals...
De afdelingen zijn twee maal bezocht, waarvan de eerste keer onaangekondigd. Op basis van een indeling in vijf categorieën werd vervolgens gekeken hoe is stond met het toepassen van vrijheidsbeperkende maatregelen:
fysieke vrijheidsbeperking
Gedragbeïnvloedende medicatie
Domotica
Individuele afspraken met cliënten
Vrijheidsbeperkende maatregelen die alle bewoners treffen (deur op slot etc.)
Nu zou enkel het kijken naar welke en hoeveel van deze maatregelen in de praktijk naar voren komen niet een bijzonder sterk onderzoek hebben opgeleverd. (althans, niet iets dat je van de IGZ zal verwachten), dus het hele plaatje werd onder de loep genomen: het zorgproces, de communicatie, verantwoording, deskundigheid, preventiebeleid, randvoorwaarden voor goede zorg en de accomodaties. De locaties konden op de verschillende onderdelen 'goed', 'matig' of 'slecht' scoren.
Sommige cijfers zijn bepaald schokkend te noemen wat mij betreft, met name voor de PG (waar ik me op zal focussen):
Per 100 PG cliënten werden gemiddeld 202 vrijheidsbeperkende maatregelen genomen, waarvan ong. de helft bestond uit fysieke beperking.
Bij 28% van de PG locaties werd een 'goed' gescoord op het gebied van deskundigheid van zorgverleners
Per 100 cliënten krijgen er gemiddeld 30 medicijnen tegen de onrust, al dan niet verstopt in het eten. (niet toegestaan!)
Meer dan de helft van de PG locaties scoort matig op het gebied van preventiebeleid
33% van de PG locaties maakten gebruik van risicotaxaties m.b.t. het gebruik van fixatiemiddelen
Op 69% van de PG locaties was regelmatige bijscholing matig of slecht geregeld
Tussen de PG afdelingen is er een flink verschil in de frequentie van toepassing van vrijheidsbeperkende middelen te zien: de 'slechte' instellingen pasten drie keer zo vaak vrijheidsbeperkende maatregelen toe dan de goede. Van de 55 PG afdelingen waren er 4 afdelingen die 6 maal een slecht scoorden en 5 die geen enkele slechte score noteerden.
Wel goed waren over het algemeen:
multidisciplinair overleg, openheid over vrijheidsbeperking onder collega's, overleg tussen instellingen, vastleggen van beslissingen rondom fixatie in dossiers, bekendheid van verantwoordelijkheid voor beleid per cliënt.
Het plan is dus om in 2011 de volgende zaken te realiseren:
Praktisch totale uitbanning van de onrustband (alleen nog te gebruiken in zéér uitzonderlijke gevallen)
Reductie van ander vrijheidsbeperkingen, zoals afzondering en medicatie zijn met ten minste 25%.
Vrijheidsbeperkingen met een collectief karakter dienen met 40% terug gebracht te worden.
In hoofdstuk vier van het rapport geven de auteurs overigens een behoorlijke hoeveelheid goede voorbeelden, om bovengenoemde doelstellingen te gaan halen. Enkele opvallende:
Gebruik van een dier-o-theek, plakplastic voor ramen van cliënten die veel naakt rondlopen, gebruik van Swash haircaps (om haren te wassen) en het inrichten van een ruime tuin.
Bij het rapport horen een tweetal andere publicaties, die hieronder ook genoemd worden, inclusief link om deze direct te downloaden.
Nummertje honderd, een rustpuntje... Een aantal keer per week. Vaste prik. Maar deze keer toch wel een beetje speciaal: dit is het honderste bericht dat er op VGG Actueel! wordt gepost. Tijd om even een beetje terug te kijken!
In december 2007 legde ik de eerste hand aan de opzet van het VGG Blog, waarvan tegenwoordig alleen nog maar een internetadres rest en het idee: schrijven over hetgeen een groot deel van mijn tijd opslokt: de opleiding tot verpleegkundige gerontologie geriatrie.
Verder is er weinig meer van de eerste opzet te ontdekken. Eén blog werden drie sites, onderdeel van het VGG Weblog.
Het complete VGG competentieprofiel werd online gepubliceerd (een flinke klus...) en het eigenlijke 'bloggen' kreeg een eigen plek op VGG Actueel!, dit blog dus. VGG Project, de site waar het allemaal mee begon, werd ingericht als onderdeel met informatie over de differentiatierichting VGG.
Ondertussen zijn we halverwege de differentiatie en hard op weg naar een diploma. Vele onderwerpen die daar betrekking op hebben zijn voorbij gekomen op het blog: kwaliteitszorg, ethiek, innovatie, evidence based nursing, onderzoeken etc. Ook binnen de opleiding heeft het VGG Weblog aan bekendheid geworven: het is opgenomen in het lesmateriaal voor eerste en tweede jaars studenten en docenten hebben er lesmateriaal vandaan weten te halen van de VGG project site! Bloggen is op die manier een leuke toevoeging aan de opleiding en je leert ook nog eens mensen kennen.
Zo stond ik vorige week op het perron in Heemskerk (na een rit van drie uur) voor een gesprek met Lex Tabak, auteur van het Thuiszorg-blog. In week 44 zal ik nl. met 7 andere verpleegkunde studenten uit Nederland deelnemen aan een internationaal congres over (de politieke kanten van) verpleegkunde, waar studenten en docenten bij elkaar komen om uit te wisselen over de verschillende aspecten van zorg binnen Europa.
Om beslagen ten ijs te komen met betrekking tot de zorgmarkt had ik dus iemand nodig die daar een goede kijk op heeft; een afspraak met meneer Tabak was snel gemaakt. Een bijzonder interessant gesprek volgde, waarin de zorgmarkt, professionalisering, competentiegericht werken en natuurlijk de mooie kanten van het vak passeerden de revue. Ik vind het altijd prachtig als mensen vol passie over hun vak en hun kijk daarop kunnen praten en daarvoor was ik aan het juiste adres! Een bult wijzer en een lekkere vegetarische hap verder kon ik aan de terugreis beginnen richting Enschede.
Maar we moeten verder: Het 'competente' niveau moet behaald worden. En dat kost het nodige aan tijd! Uitstippelen van de leerweg, bepalen van beroepsproducten, contacten leggen, afspraken maken, cliënten verzorgen, ethiek, reflecties, verslagen, klinische lessen, congressen, zorgrollen, kerncompetenties, kwaliteitsverbetering, overstijgend denken, mondzorg, medicijnen, netwerken binnen de instelling, wat gaan we doen met het VGG Weblog na de opleiding, etc. etc.
Ik heb er in ieder geval zin in. Op naar de tweehonderd!
Om deze honderste post een vrolijk tintje te geven:
SUPER GRANNY! (met dank aan Wendy voor het doormailen van de link!)
Natuurlijk kunnen de leerzame links ook niet ontbreken. Via de VGG projectleidster kreeg ik een aantal goede tips:
De vernieuwde Actiz-site is online: http://www.actiz.nl/
Hierop is veel informatie over ondernemers in de zorg en hun verwikkelingen te vinden.
Tijdens een bijeenkomst op school kregen we ook de site van Idé (Innovatiekring Dementie) http://www.innovatiekringdementie.nl/ in de schoot geworpen. Ik had er zelf nog nooit van gehoord en ga de site van Idé (waar Stella Braam een drijvende kracht achter schijnt te zijn) zeker aan een nader onderzoek onderwerpen, want het ziet er zeer interessant uit. Zo lezen we bijvoorbeeld dat zingen tijdens de zorg een positieve uitwerking heeft op dementerenden! Daarbij kan ik het niet helpen terug te denken aan een dementerende cliënt in de thuiszorg, waarbij ik 's ochtend vroeg 'in een groen, groen, groen, groen knolleee knollenland...' stond te zingen. In koor. Prachtig! Ook het project 'Ik bind hou vast' ga ik binnenkort eens doorspitten. Van alle werkzaamheden die ik heb verricht in de zorg tot nog toe vond ik dat eigenlijk VERUIT het meest verschrikkelijk: mensen 'fixeren'. Alternatieven zijn er, weg met die zweedse banden en stoelbladen!
Ook aandacht voor de 'Internationale dag van de Palliatieve Zorg' op 11 oktober graag. Op de website lees je meer over de verschillende activiteiten, symposia en andere activiteiten rondom deze dag, zoals de krant: 'Palliatieve zorg, doodgewoon', die als PDF bestand is te downloaden. Hierin komen onderwerpen als mantelzorg, kinder hospices, stervensbegeleiding en vele andere zaken aan bod.
Een dag eerder is er de dag van de geestelijke gezondheid, met als thema 'Dwangstoornissen'. Klik hier voor meer informatie.
Rest mij u nog een literaire tip te geven: 'De stoel van God' door dr. Paul Brand, waarin de auteur in romanvorm verhandelt over lijden en euthanasie bij kinderen. Verwacht geen Mulisch metaforen, maar wel kippevel en een brok in je keel. Echt weer zo'n boek dat je in één ruk uit zou lezen als het vakantie is. Ik kwam dit boek tegen in een artikel in één van de gratis krantjes die op de Nederlandse treinstations de ronde doen en wilde het direct lezen. Dat duurde dus ongeveer twee jaar, maar mein Himmel... Ik lees het nu als voorbereiding op het hierboven genoemde internationale congres (waar euthanasie één van de onderwerpen is) en ik denk dat ik er een goede bodem mee kan leggen, zeker in combinatie met Peter Singer's 'Tussen dood en leven', waar ik eerder over blogde.
Brand, P (2006). De stoel van God. Houten: Sapienta
In de 'zusterspost' van mijn stageplek kwam ik een uitgeknipt krantenartikeltje tegen: 'Prestaties van 1200 tehuizen op internet'. Er stond niet op uit welke krant het knipsel kwam, maar via google kunnen we er meer over lezen, bijvoorbeeld op de site van MEE Zuidoost Brabant. In ieder geval gaat het over de site http://www.kiesbeter.nl/algemeen/zorgverleners/, waarop het mogelijk is om de voorzieningen, kwaliteitskeurmerken, waardering van cliënten en het voorkomen van zorgproblemen van verschillende verpleeg- en verzorgingshuizen en thuiszorgorganisaties te vergelijken. Overigens is hetzelfde mogelijk met bijvoorbeeld apotheken, huisartsen en verloskundigen.
Als we de ZZP'er in de zorg Lex Tabak mogen geloven, is transparantie in de zorg van het hoogste belang, dus wat dat betreft lijkt de site een goed initiatief in een zorgmarkt!
Ik heb natuurlijk direct even het een en ander uitgezocht en ontdekt dat de informatie nog niet helemaal up-to-date lijkt te zijn. Zo heeft mijn stageplek wel een HKZ en IIP keurmerk, maar dit kan ik niet terugvinden op de site. Ook zijn er een aantal instelling/plekken waarover geen inhoudelijke informatie is te vinden. Ik neem aan dat dergelijke hiaten mettertijd gevuld zullen worden, als de site aanslaat.
Wetenschappers hebben mogelijk een manier gevonden om de ziekte van Alzheimer 'in vivo' (d.w.z. terwijl je nog leeft) te diagnosticeren. Want, alhoewel het duidelijk is dat het aantal mensen met de ziekte van Alzheimer flink zal stijgen, het vaststellen van de ziekte zelf is tot op heden in feite pas na de dood met zekerheid te doen: de vorming van zgn. 'amyloid plaques' en neurofibrillaire 'knopen' toont de ziekte van Alzheimer aan.
Beiden zijn gevolg van een stoornis in de manier waarop eiwitten in de hersenen samen 'klitten' en daardoor belangrijke processen verstoren. De plaques (die alleen onder de microscoop zichtbaar zijn en ook wel 'seniele plaques' worden genoemd) nemen toe met het vorderden van de ziekte.
(klik op de afbeeldingen voor een grote versie)
Op de afbeelding zijn de seniele plaques met zilver aangegeven:
En hier komen bovengenoemde wetenschappers in beeld. Beter gezegd: zij brengen in beeld, want ze hebben ontdekt dat deze plaques een te herkennen invloed uitoefenen op infrarood licht. Het volledig onschadelijke licht wordt na door de hersenen te zijn gestuurd opgevangen en verwerkt, waarbij de onderzoekers duidelijke verschillen konden aantonen tussen mensen met en mensen zonder de plaques (en dus Alzheimer) op basis van de verstrooiing van het licht.
Wonderlijk.
Verder onderzoek naar het gebruik van de methode is nodig (en gaande), maar dit is een prachtige stap in de goede richting!
In de Nederlandse gezondheidszorg is de laatste tijd het nodige gaande geweest rondom de de wet Bijzondere Opname Psychiatrische Ziekenhuizen (BOPZ). Op 25 mei 2007 is het rapport van de derde evaluatie van de wet gepubliceerd en daaruit bleek dat de wet ondanks aanpassingen naar aanleiding van eerdere evaluaties niet de gewenste effecten had. Op 12 februari 2008 heeft de Eerste Kamer ingestemd met een wijziging in de wet. Het gaat hierbij o.a. om de mogelijkheid tot gedwongen opname. Maar daar wilde ik het niet over hebben.
Over sterftegevallen als gevolg van fixatie, dat ook onder de wet BOPZ valt, wel. Het AD brengt op 14 mei jl. een artikel uit over twee sterfgevallen die toe te schrijven zijn aan het (foutief?) gebruik van fixatiemiddelen. Na een operatie zijn de slachtoffers gefixeerd, met goedkeuring van de familie. Helaas werd hen dit beiden kort na elkaar noodlottig.
Het LEVV biedt in op hun website de SOTA studie aan. Hierin is in hoofdstuk 4 een literatuurstudie te vinden naar fixatuemiddelen, waaruit blijkt dat er volgens de SOTA onderzoekers geen evidence base bestaat voor fixatiemiddelen, als het gaat om vergroting van de veiligheid van de patiënten.
In het Tijdschrift voor verpleeghuisgeneeskunde kunnen we online over een beschrijvend onderzoek lezen in 'Vrijheidsbeperkende interventies; een inventarisatie onder verzorgenden'. Hierin wordt beschreven hoevaak verzorgenden in verpleeg- en verzorgingshuizen in aanraking komen met vrijheidsbeperkende middelen (waaronder fixatie valt), welke interventies zij als vrijheidsbeperkend zien, wat zij als redenen hiertoe zien en of ze bekend zijn met de BOPZ. Er zijn hierbij siginificante verschillen tussen de verpleeg- en verzorgingshuisverzorgenden gevonden, waaronder het toepassen van vrijheidsbeperking. Niet alle uitkomsten zijn geruststellend...
Dat middelen en maatregelen niet altijd nodig zijn valt te lezen in: Het Non-fixatiebeleid, Zorggroep Almere, Polderburen. Bij de zorggroep heeft een zes maanden durend onderzoek naar de gevolgen van een non-fixatie beleid op een PG afdeling plaatsgevonden;
Bewoners vielen vaker dan uit de literatuur verwacht kan worden ( 135x per half jaar tegenover gemiddeld 100 keer volgens de literatuur).
De frequente vallers liepen daarbij geen ernstig letsel op
De bewoners die de ander valincidenten veroorzaakten vielen slechts een enkele keer
Ernstig letsel kwam veel minder vaak voor dan op basis van de literatuur verwacht mag worden: namelijk 1 geval op 135 valincidenten i.p.v. 3-12 botbreuken (volgens de cijfers uit de literatuur bij 135 valincidenten).
De gebruikersgroepen zijn erg tevreden over het non-fixatie beleid.
Geenen van R (2008): Vastgebonden patiënten dood. Algemeen Dagblad 14 mei 2007 (http://www.ad.nl/binnenland/2291710/Vastgebonden_patinten_dood.html)
Jongerden, I., Heijnen-Kaales, Y. (2003) State-of-the-Art Studie Verpleging en Verzorging. LEVV, Utrecht (http://www.levv.nl/index.php?id=488)
Het Non-fixatiebeleid, Zorggroep Almere, Polderburen. Zorgvoorbeter.nl 25 maart 2006 (http://www.zorgvoorbeter.nl/onderwerpen/over/valpreventie/voorbeelden/het-non-fixatiebeleid-zorggroep-almere-polderburen/)
Veer de AJE, Francke AL, Kruif de A: (2007): 'Vrijheidsbeperkende interventies; een inventarisatie onder verzorgenden. Tijdschrift voor verpleeghuisgeneeskunde vol 32. nr. 1 2007 (http://www.nivel.nl/pdf/pvv256.artikelverpleeghuisgeneeskunde.pdf)
In 1998 begon de Landelijke Prevalentiemeting Zorgproblemen als een onderzoek naar de prevalentie van decubitus. In 2007 vond dus de 10e meting plaats. Bestond de onderzochte populatie in 1998 nog uit 86 instellingen, in 2007 ging het om 570 instellingen. Ook ten opzichte van 2006 is er een flinke groei te zien. In de uiteindelijke berekening van de cijfers gaat het echter om 366 instellingen. Dit is gevolg van een selectie op basis van bijvoorbeeld het niet halen van de gestelde deadline, of instellingen met minder dan 30 clienten. De onderzochte instellingen zijn ingedeeld in drie groepen: acute zorg (academisch en algemeen ziekenhuis), chronische zorg (verpleeg- en verzorgingshuis) en thuiszorg. Voor de acute en de chronische zorg werd de meting op 1 dag (3 april 2007) uitgevoerd, voor de thuiszorg ging het om 4 dagen van steekproeven. Ook de val- en fixatiecijfers zijn op andere wijze verkregen. De uiteindelijke meting kent door deze selectie weliswaar een kleinere populatie, maar een laagste respons van 97,2%, hetgeen we als redelijk hoog kunnen beschouwen, zeker als we Braam (2007) mogen geloven.
In het rapport is uitgebreid uitgelegd welk probleem wordt gemeten, met welke methoden en hoe de cijfers zijn verdeeld over de populatie. Elk van de 6 onderzoeksgebieden Decubitus, Incontinentie, Ondervoeding, Vallen en fixatie, smetten en decubitus en ondervoeding bij kinderen is in een apart hoofdstuk beschreven. In de hoofdstukken is ook aandacht voor het evidence based behandelen van de beschreven zorgproblemen.
Al met een behoorlijk inzichtelijke publicatie, die zich wat mij betreft ook kenmerkt door een goede leesbaarheid, zonder al te veel moeilijk taalgebruik.
Het is een toegankelijk en uitgebreid verslag van de bevindingen van de kenniskring, waarbij de verschillende vormen van domotica werden ingedeeld in 9 functiegebieden, van bewaking, video-observatie en dwaaldetectie tot actieve persoonsalarmering voor mantelzorgers. Voor de mantelzorger is er overigens extra aandacht in het document en de doelstellingen die gegeven worden. Dit met het oog op het doel zo lang mogelijk thuiswonen voor dementerenden mogelijk te maken.
Naast een uitgebreide beschrijving van de negen functies en mogelijkheden van domotica voor dementerenden en diens mantelzorgers is er ook een hoofdstuk over de techniek erachter en een hoofdstuk over de rol van de zorgorganisaties in het toepassen van domotica.
De Nederlandse Vereniging Voor Psychiatrie stel diens publicatie 'Richtlijn Delirium' (2004) beschikbaar op internet. In de 128 pagina's tellende publicatie is te lezen wat er nu precies in de verschillende 'standaardwerken' (zoals de DSM-IV en de ICD-10) onder een delirium wordt verstaan. Het biedt verder uitgebreid aandacht aan het medisch handelen rondom de verschillende vormen van het delirium en onderzoek dat er naar gedaan is. Voor verpleegkundigen wordt het vanaf pagina 60 extra interessant.
Op het Blog van Kathy, genaamd KnowitAlz, is te lezen hoe het zorgen voor haar vader, die Alzheimer heeft, van dag tot dag verloopt. Bij het lezen van het blog moest ik meer dan eens denken aan 'Ik heb Alzheimer' van Stella Braams. De beheerder van het blog legt een grote nadruk het belang van humor in de omgang met mensen met Alzheimer.
Voor degenen die voor een stuk Engelse tekst hun hand niet omdraaien zeker een leuk en informatief Blog!
Over de samenhang tussen de veranderende demografie en de economische gevolgen ervan kunnen we lezen in: Veelkleurig grijs; Economische aspecten van volksgezondheid en zorg
(Rede uitgesproken bij de openbare aanvaarding van het ambt van bijzonder hoogleraar in de Economische aspecten van Volksgezondheid en Zorg aan de Universiteit van Tilburg op vrijdag 25 januari 2008 door Johan Polder)
In het ND vinden we ook een artikel over euthanasie, waarin de auteur Petra Noordhuis verhaalt over het promotieonderzoek van juriste Esther Pans, die de euthanasiewet als 'paternalistisch' bestempelt. 'Euthanasie kan alleen als arts het wil'
Naar mijn mening beschrijft de auteur van het artikel euthanasie onterecht als een 'misdrijf'. Klik hier voor de 'Wet toetsing levensbeëindiging op verzoek en hulp bij zelfdoding' (Via de NVVE site), zodat u uw eigen oordeel kunt vormen.
Over de zorgwekkende vooruitzichten m.b.t. de benodigde schare werknemers in de zorg in de toekomst kunt u lezen in: Trots moet terug in de zorg (ND)
Het is even geleden dat er wat nieuwsberichten zijn verschenen, maar het zijn er direct wel een heleboel. Ik heb ze hieronder geordend a.d.h.v. de 'tags' (deze zijn aan de rechterzijde te zien onder 'categoriën').
Een derde van de bewoners van verpleeghuizen voelt zich eenzaam (AD)
Zo blijkt uit een onderzoek dat het Nivel uitvoerde in opdracht van zorgonderneming Actiz. 556 bewoners uit 22 zorginstellingen deden mee aan de rapportage over kwaliteit van leven. Klik hier voor een PDF van het gehele onderzoeksrapport, zoals het is gepubliceerd door Nivel.
Advies RVZ: schaf AWBZ af (AD)
De Raad voor Volksgezondheid en Zorg (RVZ) heeft dit advies afgegeven in een rapport dat is aangeboden aan Jet Bussemaker van Volksgezondheid.
Aan het woord in 'Ja zeggen levert veel op'(Trouw) is Hans Becker, die verhaalt over de 'Ja cultuur' die door hem is geïntroduceerd in de Humanitas verpleeghuizen.
Dat er opvallende verschillen bestaan in psychiatrische symptomen van vergelijkbare groepen dementerende ouderen blijkt uit het onderzoek van verpleeghuisarts Sytse Zuidema op 59 verpleeghuisafdelingen in Nederland, zo lezen we in 'Verpleeghuis van invloed op demente'(NRC) Klik hier voor een artikel uit Psy.
Routinehandelingen in de zorg nutteloos (NRC)
Verpleegkundigen en verzorgenden verrichten regelmatig onnodige handelingen. Dat zegt het Landelijk Expertisecentrum Verpleging & Verzorging (LEVV) in het rapport 'Doorbreek de rituelen'.
Het Dolfinarium heeft vanuit een speciaal doelgroepenbeleid een 'samenkomst' georganiseerd tussen dementerende ouderen en de dolfijnen en walrussen in Harderwijk. De dementerenden zouden erdoor tot rust komen. Hoe het ook zij, vertederend zijn de foto's in ieder geval! Klik hier voor een artikel in 'De Stentor'.
Ook aandacht voor de '
