Injecteren van insuline, revisited

Evidence based handelen. Het is even geleden dat ik er over gepost heb, maar vandaag kwam er via de RSS feed van nursing.nl een goede reden om daar verandering in te brengen:

De EADV (de beroepsorganisatie van diabetesverpleegkundigen) presenteert de eerste Nederlandse richtlijn voor het 'toedienen van insuline met de insulinepen'

Het uiteindelijke resultaat is een totaal van 33 aanbevelingen, gebaseerd op onderzoek (105 in totaal) met verschillende bewijskracht. Niveau's van bewijskracht worden vaak uitgedrukt volgens de richtlijnen van het CBO, waarbinnen 5 niveau's worden onderscheiden:

A1 Systematische review, waarbij tenminste enkele onderzoeken van niveau A2 betrokken zijn. De verschillende onderzoeken dienen consistente resultaten aan te geven

A2 Gerandomiseerd vergelijkend klinisch onderzoek van goede kwaliteit (dubbelblind gecontroleerd onderzoek op een voldoende grote onderzoekgroep met consistente resultaten)

B Gerandomiseerd klinisch onderzoek van matige kwaliteit (onvoldoende omvang van de onderzoeksgroep of inconsistente resultaten

C Niet vergelijkend onderzoek

D Mening van deskundigen (expert opinion)

Binnen de richtlijn voor het injecteren van insuline met de insulinepen wijkt de EADV hier van af. Zij defiëneren vier niveau's als volgt:

1. onderzoek van niveau A1, of tenminste twee onafhankelijk uitgevoerde onderzoeken van niveau A2

2. 1 onderzoek van niveau A2, of tenminste twee onafhankelijk uitgevoerde onderzoeken van niveau B

3. 1 onderzoek van niveau B of C

4. Mening van deskundigen

Binnen deze grenzen leveren zij 21 aanbevelingen met een sterk niveau van bewijsvoering (niv. 2), 10 met een matig niveau van bewijsvoering (niv. 3) en twee met slechte bewijsvoering en expertopinions.

Een algeheel overzicht van de verschillende aanbevelingen is te vinden op de afbeelding hiernaast. (dit is pag. 5 uit de richtlijn, klik op de afbeelding voor een grote versie)

In verband met mijn stage heb ik me de laatste perioden ook verdiept in het toedienen van insuline in de zorg voor de cliënt met diabetes en het is leuk om te zien dat ik in mijn voorbereidingen op de goede weg terecht ben gekomen. (Natuurlijk met zeer goede hulp!) Daarbij heb ik me ook verdiept in het injecteren met behulp van rotatieschema's (ook aanbevolen binnen de richtlijn), waarover ik zeker nog eens ga posten.


Voor nu veel plezier met de richtlijn: 'toedienen van insuline met de insulinepen'!

Leven met Medicijnen en Hulpmiddelen. Gratis congres!

ZonMw en Stichting Fonds PGO organiseren het in de titel genoemde (openings)congres in de Week van de Chronisch Zieken 2008 (7 - 13 november). Voor snelle opgevers is het zelfs gratis. Niet dat de prijs van 15 euro de gemiddelde Nederlander de das om zal doen, maar toch.

In het magazine 'Chronisch Ziek' van dit jaar is het programma van de week te vinden, evenals een aantal artikelen op het gebied van 'Medicijnen en Hulpmiddelen', dat naast de titel van het congres ook het thema van de hele week is. Klik hier voor de online versie van het magazine. Een PDF versie is ook verkrijgbaar, maar vreemdgenoeg via een particuliere pagina die bij internet provider Planet Internet gehost is. Ik kan me niet voorstellen dat met al de reclame die naar voren komt in het magazine vijf megabyte aan webhostingruimte een groot probleem is.

Niettemin zitten er in het magazine een aantal aardige artikelen, over bijvoorbeeld: Medication reviewing (waar ik eerder over blogde), zorgrobots, E-health en seksuele problemen.

Cytostatica en de thuiszorg

Op TVV online is een bericht te lezen over de gevaren die cytostatica ('chemokuur medicijnen') in de thuiszorg kunnen opleveren. Medewerkers in de thuiszorg lijken niet goed op de hoogte van de veiligheidsmaatregelen die genomen dienen te worden bij verzorging van cliënten die een chemokuur ondergaan. Dit kan gaan om voorzorgsmaatregelen in de omgang met excreta, of zelfs beddengoed en kleding, zo meldt het Parool op basis van gegevens van V&VN.

Het V&VN heeft er bij zorginstellingen op aangedrongen de protocollen m.b.t. het omgaan met cliënten die een behandeling met cytostatica (hebben) ondergaan onder de aandacht te brengen van het personeel. Bij deze mijn bijdrage:

VEILIG WERKEN MET CYTOSTATICA EN UITSCHEIDINGSPRODUCTEN IN DE THUISZORG

Het protocol is afkomstig van het Integraal Kankercentrum Zuid te Eindhoven.

Kwaliteit: het zit soms in kleine dingen

Zoals druppels. Oogdruppels om precies te zijn.

Het Oogziekenhuis Rotterdam heeft een aparte website met informatie over het toedienen van oogdruppels, waarbij er rekening is gehouden met de verschillen aan informatiebehoefte tussen patiënten, mantelzorgers en professionals. Voor de verschillende groepen zijn 'oogdruppelwaaiers' ontwikkeld, waarop kort en bondig en met behulp van illustraties de verschillende aandachtspunten worden weergegeven.

Achter een druppeltje zit meer dan er in het eerste oog lijkt te zitten, zo blijkt uit het door ZonMw gesubsidieerde project van het oogziekenhuis.
Op de website is informatie beschikbaar over onder meer de anatomie en fysiologie van het oog, het hygiënisch omgaan met oogdruppels, bijwerkingen, het gebruik van oogzalf en gebruik van oogdruppels in combinatie met contactlenzen.
Opvallend detail is dat een deel van de informatie in gesproken vorm gedownload kan worden, zoals 'Oogdruppelen, doet u het wel goed?'. Het is duidelijk een computerprogramma dat een tekstbestand voorleest (met een ietwat vreemd klinkend geheel), maar het is een goede stap naar informatie die voor ouderen beter toegankelijk is! De MP3 zou bijvoorbeeld op een CD kunnen worden gezet door een hulpverlener of een mantelzorger, als een cliënt er zelf niet toe in staat is om de website te bezoeken.

De site biedt de professional een behoorlijke hoeveelheid informatie en achtergronden, waaronder een redelijk uitgebreide literatuur- en bronnenlijst. Het onderzoeksrapport van Locomotion (in opdracht van ZonMw) is lovend over het resultaat van de oogwaaier die het oogziekenhuis heeft ontwikkeld.

Het meest opvallende dat ik tegen ben gekomen in de instructies is het dichtdrukken van de traanbuis na het toedienen van de druppels. Daar had ik persoonlijk nog nooit van gehoord. Andere manieren van onderwijs biedt het oogziekenhuis aan in de vorm van de training 'oogdruppelen en oogdruppel hulpmiddelen', die voor 95 euro te volgen is.

Anti-psychotica en longontsteking

Recentelijk onderzoek, uitgevoerd in het UMC Utrecht onder bijna 23.000 patiënten, heeft een verband aangetoond tussen het voorkomen van longontsteking en het gebruik van anti-psychotica door ouderen. Een verhoging van de kans op longontsteking met 60% is het slechte bericht dat de onderzoekers ons brengen. Het risico blijkt het grootst te zijn in de eerste week van het gebruik van de anti-psychotica, waarbij a-typische anti-psychotica (de groep waartoe o.a. clozapine, risperidon en olanzapine behoren) het grootste risico op longontsteking vertoonden.

Referentie:

Wilma Knol, Rob J. van Marum, Paul A. F. Jansen, Patrick C., Alfred F. A. M. Schobben, Antoine C. G. Egberts(2008): Antipsychotic Drug Use and Risk of Pneumonia in Elderly People ; Journal of the American Geriatrics Society 56 (4) , 661–666
(link met abstract)

Ouderen en medicatie

'Veel mis met medicijngebruik ouderen', zo kopt Nursing op haar website.

Het gaat over de bevindingen van Wilma Denneboom die 13 maart jl. is gepromoveerd op haar proefschrift 'Improving medication safety in the elderly'.

Zij kwam tot de conclusie dat er bij praktisch alle ouderen sprake was van punten m.b.t. medicatie die aandacht behoeven!

Benieuwd naar meer van haar onderzoeken? Klik hier voor 'Analysis of polypharmacy in older patients in primary care using a multidisciplinary expert panel' uit juli 2006. Hierin beschrijft ze haar onderzoek naar 'medication review'. Hierbij is direct contact tussen Huisarts, Apotheek en cliënt over werking, samenwerking en bijwerking van gebruikte medicatie van groot belang en wordt gekeken naar het totale plaatje van medicijn gebruik.

Andere vrij verkrijgbare publicaties en onderzoeken naar medicatie gebruik en ouderen voor de geinteresseerden:

Klik hier voor de Brochure 'medicijnen onder controle: Tips voor mensen die verschillende medicijnen tegelijk gebruiken' van het DGV, het Nederlands instituut voor verantwoord medicijngebruik

Daniel S. Budnitz, MD, MPH; Nadine Shehab, PharmD; Scott R. Kegler, PhD; and Chesley L. Richards, MD, MPH: Medication Use Leading to Emergency Department Visits for Adverse Drug Events in Older Adults Annals of internal medicine, dec. 2007 vol. 147 nr 11, 755-765

Chunliu Zhan et al: Potentially Inappropriate Medication Use in the Community-Dwelling Elderly: Findings From the 1996 Medical Expenditure Panel Survey Journal of the American Medical Association, dec 2001 Vol 286, No. 22, 2823-2829